Kwiaty czarnego bzu nad Alzette

Pierwsze kwiaty czarnego bzu otworzyły się w tym tygodniu wzdłuż ścieżki nad Alzette między Beggen a Pulvermühle, trzy dni później niż w zeszłym roku i dokładnie na linii wieloletniej średniej — drobny, zwyczajny szczegół, na który miejski kalendarz nie zwraca uwagi, a ja zwracam mimo wszystko.

Wiosnę w Luksemburgu datuje się mniej prognozą pogody niż tym, co żywopłoty robią bez pytania o pozwolenie.

Gdzie patrzeć i co naprawdę widać

Jeśli iść zieloną ścieżką z Beggen w stronę Dommeldange, a dalej do Pulvermühle, krzewy czarnego bzu rosną przy rzece, w luźnych, obywatelskich szczelinach między drogą rowerową a wodą. Nie zostały zasadzone; nikt nie postanowił, że mają tam być. Są tolerowane, co jest silniejszą relacją niż nasadzenie.

W tym tygodniu otworzyły się pierwsze złożone baldachy — Hollerblummen, po luksembursku. Są kremowo-białe, płaskie u góry, wielkości otwartej dłoni dziecka. Krzewy, które łapią najwięcej porannego słońca, są lekko z przodu. Te w cieniu nasypu kolejowego jeszcze nie ruszyły i pewnie nie ruszą do weekendu. Można odczytać godziny światła na stu metrach ścieżki.

Dlaczego zbieracz uważa w tym tygodniu, a nie w następnym

Czarny bez jest szczodry i głupi w równych częściach: daje więcej kwiatów, niż ktokolwiek zbierze, i daje je wszystkie naraz. Przegapisz okno — i do jesieni nic użytecznego, aż przyjdą owoce, które trzeba ostrożnie gotować, bo na surowo nie są twoimi przyjaciółmi.

Okno kwitnienia trwa około dziesięciu dni, plus minus mocny deszcz. Zapach jest najlepszy przez pierwsze trzy. Potem zaczyna się przechylać ku kwaśności, ku kotu-i-latu. Zerwane za wcześnie — syrop będzie cienki. Zerwane za późno — będzie smakować jak noc wczoraj. Istnieje, jak w wielu sprawach, jeden wtorek albo dwa, w które jest dokładnie jak trzeba.

• Zbierać przy suchej pogodzie, późnym rankiem, po rosie ale przed upałem.
• Ścinać całe baldachy, nie pojedyncze kwiatki. Owady delikatnie strząsnąć; pyłek zostawić.
• Brać z kilku krzewów, nigdy nie ogałacać jednego. Połowa każdego krzewu zostaje dla pszczół i jagód.
• Unikać krzewów przy samej drodze rowerowej: pył z hamulców, trasy psów i instynktowny dystans od asfaltu.

Miasto przechodzi obok większości tego

Nie twierdzę, że Miasto Luksemburg powinno wpisywać czarny bez na mapę. Raczej przeciwnie. Te krzewy działają dlatego, że są przypadkowe. Ścieżka nad Alzette nie jest szlakiem zbieraczy; to droga do pracy, spacer, miejsce, w którym ma się psa. Czarny bez się tu mieści, bo nie wymaga uznania.

O co bym, delikatnie i bez oczekiwania odpowiedzi, prosił, to żeby następnym razem, gdy będzie się porządkować nadbrzeże, ktoś porządkował wokół czarnego bzu, a nie przez niego. Ekipy, które przejeżdżają z programem zamiast z okiem, są sposobem, w jaki miasto traci swoje drobne hojności. Natur&Ëmwelt była w tym dobra; ekipy komunalne są lepsze niż pięć lat temu. Wciąż zależy to od poranka.

Roślina przed postacią

Kiedy moja babcia gotowała syrop pod koniec maja, kuchnia pachniała jak skoszona łąka pijana własnym pyłkiem. Przepis jest w każdej luksemburskiej rodzinnej książce kucharskiej i w żadnej — cytryny, cukier, kwasek cytrynowy, woda, dwadzieścia baldachów — a proporcje kłócą się od jednego brzegu doliny do drugiego. Kłótnia jest częścią przepisu. Zrobione dobrze, butelka trzyma, dopóki jej nie otworzysz; otwarta w listopadową niedzielę pachnie majem, który prawie się zapomniało.

Co warto obserwować przez następne dziesięć dni

Dwie rzeczy, obie małe. Po pierwsze, czy krzewy w pobliżu jazu Pulvermühle w ogóle zakwitną w tym roku — przycięto je mocno zeszłej jesieni, a czarny bez wybacza prawie wszystko, ale nie głupie cięcie. Po drugie, czy notatki o poszerzeniu drogi rowerowej wywieszone przez komunę dotkną nasypu między kładką Stade Boy Konen a Eich. Mapy sugerują, że nie. Mapy się już myliły.

Poza tym czarny bez zrobi to, co czarny bez zawsze robi. Skończy się pod koniec przyszłego tygodnia, a my wszyscy zwrócimy uwagę na lipy, które pachną inaczej i proszą mniej.